David Mclellan – İdeoloji Pdf İndir

0 79

David Mclellan – İdeoloji Pdf İndir

İdeoloji, bütün sosyal bilimlerin en kaygan kavramıdır. Çünkü bu kavram en temel fikirlerimizin dayanaklarını ve geçerliliğini sorgular. Bu nedenle de, özü itibariyle tartışmalı, yani bizzat tanımı (ve dolayısıyla kullanımı) hakkında ciddi anlaşmazlıklar olan bir kavramdır. Bazı önemli istisnai durumlar bir yana, ideoloji kavramı hep kötü bir çağrışıma sahip olmuştur. İdeolojik olan başkasının düşüncesidir; bizimki değil. Kendi düşüncemizin ideolojik olabileceği fikrini neredeyse içgüdüsel olarak reddederiz ki, en değerli kavramlarımızın dayanaklarının kaygan bir zemine oturduğu iddia edilmesin. Dolayısıyla ideoloji kavramının tarihi, ideolojik söylemlerin dışında yer alan sağlam bir Arşimet noktası arayışının, yani durup ideoloji çarklarının işleyişini gözlemleyebileceğimiz sabit bir konum bulma girişimlerinin tarihidir.

Ana Marksist gelenek bu noktayı, mesleği itibariyle ideolojik   olmayan düşüncelere yatkın belirli bir grup ya da sınıfta aramıştır. Aydınlanmacı, rasyonalist ve ampirist gelenekse, ideolojik kavrayışların irrasyonelliğini teşhir edecek nesnel bir toplum bilimine bel bağlar. Her iki gelenek de ideolojisiz bir toplum olasılığını öngörür: Ya sınıf iktidarının kalelerinden biri olan ideolojinin artık gereksiz hale geleceği Marksist bir toplum, ya da rasyonel piyasa ekonomisinin aşikar normlarının hakimiyetindeki kapitalist bir toplum.

Ancak, Platon’un diyaloglarında Protagoras’ın nesnel doğrunun varlığını reddetmesinden beri insanlığın kabusu olan, her tür doğruluk iddiasının göreliliği denen hayalet asla yakamızı bırakmaz. İdeoloji üzerine herhangi bir inceleme, ideoloji hakkındaki tüm görüşlerin kendilerinin ideolojik olduğu gibi hazin bir sonuca varmaktan kaçınmamızı zorlaştırır. Ancak bu sonuçtan kaçınmak şarttır; en azından bazı görüşlerin diğerlerinden daha ideolojik olduğu söylenerek bu yargı yumuşatılabilir. Çünkü bütün görüşlerin ideolojik olduğu düşüncesi iki zorluğu beraberinde getirir. Birincisi, ideoloji kavramının kapsamı böylesine genişleyip adeta içi boşalınca, kendimizi bir boşlukta buluruz; ikincisi ve daha tehlikelisi, bütün Giritlilerin yalancı olduğunu söyleyen Giritli Epimenides’in düştüğü mantıksal saçmalığa düşeriz.

Dolayısıyla daha incelikli bir yaklaşım hem düşünsel hem de pratik bir gerekliliktir. Hepimizin gerçek ve güçlü ideolojilere sahip olduğu doğrudur;2 ama bu durumun farkına varmamız hiç olmazsa bilinçsiz birer· kurban olmamızın önüne geçebilir. Demokrasi, söz hakkı veya özgürlük gibi başka tartışmalı terimlerin aksine, ideolojinin geçmişi 200 yılı bulmaz. Bu terim, demokrasi ideallerinin yayılması, kitle hareketlerinin siyasete girmesi, dünyayı yarattığımıza göre onu istersek baştan yaratabileceğimiz fikri gibi Sanayi Devrimi’ne eşlik eden toplumsal, siyasal ve düşünsel altüst oluşların ürünüdür.

Alman toplum düşünürü Jürgen Habermas’a göre bu yeni dünya görüşleri, dünyanın geleneksel yorumlarının eleştirisinden çıkar ve bilimsellik iddiasında bulunur. Ancak bunlar da meşrulaştırma işlevi görmeye devam eder ve dolayısıyla gerçek iktidar ilişkilerinin analiz edilmesini ve kamu bilincinde ele alınmasını engeller. Dar anlamıyla ideoloji ilk kez bu şekilde ortaya çıkmıştır. İdeoloji, modern bilim kisvesine bürünüp kendi meşrutiyetini yine ideolojinin eleştirisinden alarak, iktidarı meşrulaştırmanın geleneksel yöntemlerinin yerine geçer. İdeoloji ve ideolojinin eleştirisi birlikte ortaya çıkmıştır. Bu anlamda, burjuvazi öncesi ideolojiden bahsedilemez.

David Mclellan – İdeoloji Pdf İndir

Geleneksel inançlar, tam da geleneksel oldukları için, genelde durağandır ve sınırlandırılmış, hiyerarşik ve tutarlı birer bütün teşkil ederler. Örneğin mitler arasında rekabet yoktu. İdeolojilerse, giderek çoğulcu hale gelen bir toplumun ürünüdür ve çıkarlarına hizmet ettikleri belirli rakip gruplarla özdeşleştirilirler. 4Geleneksel din, bireylerin gündelik yaşamıyla öteki dünyanın kutsallığı arasındaki etkileşime odaklanırken; ideolojinin seküler evreni, bu dünyanın dönüşümünü öngören kamusal projeleri meşrulaştırmak için haklılığı kendinden menkul bir tarzda bilim ve akla gönderme yapar.

Geçmiş toplumları örgütleyen mitler atadan kalmaydı ve toplumsal dünyayı aşan bir çerçeve çiziyordu; ideolojilerse, genelde toplumumuzun zahmetli bir analizinden türettiğimiz kendi ürünlerimizdir. Bu eğilim, siyasal süreçlerin giderek demokratikleşmesiyle birlikte iyice kuvvetlenir. Sanayi devrimine eşlik eden iletişim devrimi, kitap ve gazetelerin görülmedik ölçüde ucuzlamasıyla birlikte bir okuryazarlık patlaması getirdi. İnsanların daha fazla enformasyona ulaşması ve enformasyon kaynaklarının giderek çeşitlenmesi, bu enformasyonun yorumunu da sorunlu hale getirdi ve farklı çıkarları yansıtan rakip yapılanmalar bu yeni malzemeye anlam yüklemeye girişti.

Ancak bu yapılanmalar ya da ideolojiler, sınırlı bir kökenleri olmasına karşın, kaçınılmaz olarak evrensel bir iddiaya sahip olmak durumundaydı. Çünkü kitlelerin giderek daha fazla siyasete girmesiyle birlikte, komuta etmektense ikna etmek yaygınlaştı. Özgürlük, kardeşlik ve eşitlik çağında sadece evrensel akıl ve bilim fikrini temel alan yaklaşımlar evrensel çapta kabul edilebilirliğe aday olabilirdi. Francis Fukuyama’nın kitapları da bunun son örnekleri sayılabilir.

David Mclellan – İdeoloji Pdf İndir

Birçok baştan çıkartıcı şey gibi ideoloji kelimesi de Fransız kökenlidir. Ancak doğrudan Fransız Aydınlanması’nın bir ürünü olsa da, bu kavramın kökleri, Ortaçağ dünyasının yıkılmasıyla Batı Avrupalı entelektüellerin karşısına dikilen, anlam ve yön konularını ele alan genel felsefi sorulara dek uzanır. Bu soruları iyice körükleyen Protestanlık, bireyi ve vicdan özgürlüğünü vurguladı ve ritüelin huzur verici varlığını değil, sözün dönüştürücü gücünü savundu. Ancak ideoloji kelimesini ilk kez dolaşıma sokan kişilerin daha doğrudan ataları, Francis Bacon ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerdir. Novum Organum (1620) adlı eserinde Bacon, toplumun gözleme dayalı bir incelemesinin anahatlarını çizmeye girişir. Bacon’a göre o zamana dek insan düşüncesi idollerin, yani hatalı ve irrasyonel kavrayışların gölgesinde kalmıştı. Dört çeşit idol vardı: Kabile idolleri, mağara idolleri, pazaryeri idolleri ve tiyatro idolleri. Birinci gruptaki kabile idolleri, geleneğin kutsadığı fikirleri kabul etqıe ya da rasyonel bilgiye ulaşma sürecine tutkuları karıştırma eğilimini içerir.

Mağara idolleriyse bireyin özgül bakış açısını temel alan ve daha genel bir perspektifi dışlayan idollerdir. Pazaryeri idolleriyse dilseldir; burada pazarla temsil edilen toplumsal etkileşim, genelde gerçekliğe uzak düşer ve dolayısıyla rasyonel bir kavrayışın önünde engel teşkil eder. Tiyatro idolleriyse eskinin dogmatik görüşleridir; ampirik bir temelleri olmadığı için kurmaca bir dramdan pek farklı sayılamazlar. Bacon’ın idoller kuramı modern sosyal bilimlerin başlangıç noktasıdır. Hem Hobbes ve Locke kanalıyla İngiliz ampirik geleneğini hem de ileride ideoloji kavramını üreten Fransız Aydınlanma geleneğini ciddi ölçüde etkilemiştir. Fransız Aydınlanması filozofları, yüzyıl ön- ce kralın ve dinin gücünün ciddi bir biçimde sınırlandığı İngiltere’deki seleflerinin aksine, mutlak monarşiyle otokratik bir kilise arasındaki ittifakla karşı karşıya bulunuyordu. Bu nedenle, Machiavelli ve Bacon’ın gözünde potansiyel olarak birleştirici bir unsur olan din, Fransa’daki önde gelen Aydınlanma düşünürleri için toplumun rasyonel bir düzene kavuşmasının önündeki ana engeldi. Onlara göre toplumsal reformasyonun anahtarı akıl ve doğada gizliydi. Sözcülerinden biri olan Holbach şöyle yazmıştı:

İnsanın mutsuzluğunun kaynağı doğaya dair cehaletidir …. Öyleyse en önemli görevimiz, bizi yanlış yollara götüren yanılsamaları yok edecek araçlar yaratmaktır. Bu kötülüklerin ilacı bizzat Doğa’ da aranmalıdır; sapkın ve baskıcı bir hırsın başımıza açtığı dertlerin panzehirini bulmayı rasyonel olarak umut edebileceğimiz tek yer Doğa’nın zengin kaynaklarıdır …. İşte bunun için, akıl hak ettiği yere kavuşmalıdır …. Akıl, artık önyargının ağır zincirlerinden kurtulmalıdır.  

 

Sitemiz hiç bir şekilde maddi bir beklenti içinde olmayıp tüm paylaşılan bilgiler ücretsizdir. Destek Olmak isterseniz reklamlara tıklayabilirsiniz…

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı FACEBOOK-PAYLASIM-GRUBU.png

 

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.