Marcel Mauss – Sosyoloji ve Antropoloji Pdf İndir

0 87

Marcel Mauss – Sosyoloji ve Antropoloji Pdf İndir

Marcel Mauss’un verdiği bilgiler kadar ezoterik kalan ve aynı zamanda derin bir etki bırakan pek az bilgi vardır. Yoğunluğuyla kimi zaman anlaşılmaz hale gelen; fakat bununla birlikte son derece net olan düşüncelerin ve beklenmedik bir şekilde sorunların tam kalbine ulaşılacakken yolundan sapmış gibi görünen adımların önemini layıkıyla takdir edebilecek ve Marcel Mauss’a borçlu olunan şeylerin hesabını yapabilecek kişiler, insanı tanıyan ve onu dinleyen kişilerdir. Burada Marcel Mauss’un Fransa’da etnoloji ve sosyoloji düşüncesindeki rolü üzerinde durmayacağız. Başka bir çalışmada bu rol etraflıca incelenmiştir.2 Mauss’un etkisinin sadece etnograflarla sınırı kalmadığını (ki hiçbir etnograf Mauss’un etkisinde kalmadığını söyleyemez), fakat aynı zamanda dilbilimcileri, psikologları, din tarihçilerini ve oryantalistleri de önemli ölçüde etkilediğini hatırlamak yeterli olacaktır, öyle ki, sosyal ve beşeri bilimler alanında, pek çok Fransız araştırmacı, bazı açılardan mevcut konumlarından dolayı Mauss’a borçludurlar.

Diğerleri içinse, Marcel Mauss’un eseri çok dağınık ve çoğunlukla anlaşılması zor olmuştur. Beklenmedik bir karşılaşma veya rastgele yapılan bir okuma uzun süreli yankılar uyandırabilir: Bu yankının izlerini Radcliffe-Bron, Malinovvski, Evans-Pritchard, Firth, Herskovits, Lloyd, Warner, Redfield, Kluckhohn, Eklin, Held ve daha pek çok yazarda kolaylıkla bulabiliriz. Marcel Mauss’un eseri ve düşüncesi, doğrudan yazılanlar ve söylenenlerden ziyade, çoğunlukla rastlantısal bir biçimde ya da düzenli olarak Marcel Mauss’la temas halinde olan öğrenciler ya da meslektaşlar aracılığıyla bütün bu yazarlar üzerinde etkili olmuştur.

Marcel Mauss’un düşüncesinin çok küçük bir bölümünü oluşturan bazı çalışmaların ve yayınların derlenmesi, bu paradoksal duruma çözüm bulmuştur; ayrıca bu derlemenin, Marcel Mauss’un yayımlanan ya da yayımlanmayan, tek başına ya da ortaklaşa hazırlanan eserlerinin sonunda bir bütün olarak kavranabileceği bazı ciltlerin ilk adımı olduğunu umuyoruz. Pratik nedenler, bu ciltte bir araya getirilen çalışmaların seçiminde rol oynamıştır. Bununla birlikte, rastgele yapılan bu seçim, içerdiği zenginliği ve çeşitliliği kısmi olarak ortaya koyduğu bir düşüncenin bazı yönlerini ortaya çıkarma olanağı sunmaktadır.

Marcel Mauss – Sosyoloji ve Antropoloji Pdf İndir

Büyü meselesi uzun zamandan beri spekülasyonlara konu olagelmiştir. Ancak eski filozofların, simyacıların ve teologların spekülasyonları salt teorik olduğu için, bu spekülasyonlar büyünün tarihine aittirler ve konumuzda yer alan bilimsel çalışmalar tarihinde yer almamaları gerekir. Bu bilimsel çalışmaların listesi Grimm Kardeşler’in yazdıklarıyla başlar; bu yazılar uzun bir araştırmalar serisi başlatmışlardır ve bizim çalışmamız da bu araştırmaları takiben yer alacaktır. Daha şimdiden, önemli büyü olayları kategorilerinin çoğuyla ilgili son derece iyi yazılar bulunmaktadır.

Bu olaylar, ister tarihsel isterse mantıksal bir açıdan bir araya getirilmiş olsun, son derece önemli bir liste ortaya çıkmıştır. Diğer taraftan, sempati’ ya da aktarım2 gibi yeni birtakım kavramlar kazandırılmıştır. İkizden öncekiler, antropoloji okulunun bilginleridirler ve onların sayesinde, büyüyle ilgili oldukça tutarlı bir teori ortaya çıkmıştır. Tylor, İlkel Uygarlık adlı eserinde iki noktaya temas etmektedir. İlk olarak, büyü ciııciliğini ilkel animizme bağlamaktadır; eserinin ikinci cildinde sempati büyüsünden bahseder (ki kendisi bundan bahseden ilk kişilerdendir), yani, sempati yasaları olarak ifade edilen yasalara göre, aynı olandan aynı olana, yakından yakma, imgeden şeye ve parçadan bütüne olan büyü ayinlerinden bahseder; ancak buradaki asıl amaç, büyünün bizim toplumlarımızda aktarım sisteminin bir parçası olduğunu göstermektir.

Aslında Tylor, sadece animizmin getirebileceği açıklamalar ölçüsünde büyüyü açıklamaya çalışır. Aynı şekilde Wilken ve Sydney Hartland da, biri animizm ve Şamanizm, diğeri yaşam güvencesiyle ilgili olmak üzere, insanla şey arasında ya da insanla yaşamının bağlı olduğu varlık arasında gerçekleşen şeyleri sempati olaylarına benzeterek, büyü konusunu incelemişlerdir. Frazer ve Lehmann’la birlikte gerçek teorilere varıyoruz. Frazer’in teorisi, bizim için, Altın Dal adlı eserinin ikinci basımında sunulduğu şekliyle, Tylor dışında Sir Alfred Lyall, jevons, Lang ve aynı zamanda Oldenberg’in önemli katkılarda bulunduğu bütün bir geleneğin en açık ifadesidir. Ancak, kişisel düşüncelerdeki farklılıklarla birlikte, bütün bu yazarlar, büyüden bilim öncesi bir tür bilim yaratma konusunda hemfikir oldukları için ve Frazer’in teorisinin temeli bu olduğu için, ilk olarak Frazer’in teorisinden bahsetmekle yetineceğiz.

Frazer’e göre, sempati yasaları olarak ifade edilen iki yasanın uygulanması yoluyla özel etkiler yaratmaya özgü olan ayinler biiyüseldirler; söz konusu iki yasa, benzerlik yasası ve yakınlık yasasıdır ve kendisi bunları şu şekilde formüle etmektedir: “Benzer benzeri yaratır; önceleri ilişki halinde olan ancak daha sonra bu ilişkiye son veren şeyler, söz konusu ilişki sürüyormuş gibi birbirleri üzerinde etkili olmaya devam ederler”. Bunun doğal bir sonucu olarak şunu ekleyebiliriz: “İmge temsil edilen şey için neyse, parça da bütün için odur.” Böylelikle, antropoloji okulu tarafından ortaya konulan tanım, büyüyü sempati büyüsü içinde eritmeye yönelmektedir. Frazer’in ortaya koyduğu formüller, bu açıdan çok kesin ve nettirler; bu formüller ne tereddütlere ne de istisnalara yer verirler: Sempati, büyünün yeterli ve zorunlu bir özelliğidir; bütün büyü ayinleri sempati özelliği taşır ve bütün sempati ayinleri büyüseldirler.

Marcel Mauss – Sosyoloji ve Antropoloji Pdf İndir

Aslında, büyücüler dualara ve dini sungulara benzeyen ayinler yapmaktadırlar, onların bu ayinleri yaptıklarını kabul ediyoruz söz konusu şeylerin kopyası ya da taklidi değilse tabii ki. Aynı zamanda, birçok toplumda, papazların büyü yapmaya karşı önemli bir eğilimi varmış gibi göründüğünü de kabul ediyoruz. Fakat bu olayların, yakın zamanlarda görülen bu yöndeki teşebbüsleri gösterdiği ve tanım içerisinde hesaba katmanın yerinde olmayacağı söyleniyor; bu tanım saf büyüyle ilgili olmalıdır sadece. Bu ilk önermeden başka önermeler çıkarsamak mümkündür. Öncelikle, büyü ayini, tinsel bir etkenin aracılığı olmaksızın doğrudan etkili olur; dahası, etkisi zorunludur.

Bu iki özellikten birincisi evrensel değildir, zi.a yapısı bozulan ve dinin bulaştığı büyünün dinden tanrı ve şeytan figürlerini aldığını kabul ediyoruz; ancak ikincisinin gerçekliği bundan etkilenmemiştir, zira bir aracı olduğunu farz ettiğimiz bir durumda, büyü ayini olaylar üzerinde olduğu gibi aracı üzerinde de etkili olur; büyü ayini zorlar, baskı uygular, din ise uzlaştırır. Bu son özellik (ki bu özellik nedeniyle, dinle karıştırmaya eğilimli olduğumuz her durumda, büyü dinden temel olarak ayrılıyor gibi görünmektedir), Frazer’e göre, gerçekte büyünün en uzun süreli ve en genel özelliğidir.  

 

Sitemiz hiç bir şekilde maddi bir beklenti içinde olmayıp tüm paylaşılan bilgiler ücretsizdir. Destek Olmak isterseniz reklamlara tıklayabilirsiniz…

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı FACEBOOK-PAYLASIM-GRUBU.png

 

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.