Suraiya Faroqhi – Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam Pdf İndir

0 153

Suraiya Faroqhi – Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam Pdf İndir

Bu kitapta Osmanlı İmparatorluğu’ndaki bazı sanatların uygulanması ve insanlarca kabul edilmesini, özellikle de mimarlık ve onunla akraba bir sanat dalı olan süslemeyi anlatacağız. Zaman zaman büyük ustaların büyük eserlerine göndermeler yapacak olsak da, bu çalışmanın ana eksenini onlar oluşturmayacak. Daha çok, okuma yazma bilen ya da en azından yazılı kültüre dolaylı olarak ulaşabilen Osmanlı kentlisinin, çevresinde yaratılan yapılara, kitaplara ve şenliklere ne ölçüde ve hangi koşullar altında katıldığı sorusu üzerinde duracağız. Bu belirleme, sanat eserini yaptıranlar, sanatkârlar ve izleyiciler arasındaki ilişkileri ele almamız gerektiği anlamına geliyor. Aynı şekilde, örneğin şenliklerde olduğu gibi, karşımıza bir arada çıkan çeşitli sanat dalları arasındaki ilişkileri de incelemek istiyoruz.

Bu çerçeve içinde, mimarlık ve bezeme sanatının yanı sıra, Osmanlı döneminde şenliklerin ayrılmaz parçası olan seyirlik gösteriler, günlük ve mektup gibi sıradan yazı etkinlikleri, bir de aşçılık sanatı başlıca inceleme alanlarımızı oluşturacak. Aşçılık sanatını en son sırada anmamız, öneminin diğerlerinden daha az olduğu anlamına gelmiyor. Gerçi aşçılık, eskiden olduğu gibi bugün de gündelik bir uğraş, ama dar bir çerçevede de olsa, sanatsal yaratıcılığa olanak veriyor. Bunlardan başka, sanat üretimi açısından belirleyici önemi olan bilginin yayılmasına yarayan insanlar arası iletişim ağlarını da ele alacağız. Örneğin Osmanlı mimarlığının bir eserini anlamak istiyorsak, mimarların nasıl eğitildiği konusunda da bir şeyler bilmek zorundayız.

Mimarlıktaki belirli biçimler ve şenliklerin simgesel içerikleri üzerine yazı yazan ya da bir mimarlık eserinin güzel sayılabilmesi için hangi nitelikleri taşıması gerektiği sorusunu ele alan saray çevresi yazarlarına ilişkin bilgi sahibi olmamız da gerek. Şansımız varsa bunlar, padişahın yakın çevresindeki kişiler tarafından okunmuş, dile getirdikleri görüşler de bina planlamasında etkili olmuş yazılar olur. Ayrıca bu metinler, dolaylı biçimde de olsa, şu ya da bu padişahın bir mimarlık eserinin inşa edilmesi ya da resmi bir şenliğin düzenlenmesinde gütmüş olabileceği politik amaç hakkında da bilgi verirler.

Suraiya Faroqhi – Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam Pdf İndir

Tabii kısa bir kitapta kültürel açıdan önemli iletişim ağlarının sadece küçük bir bölümünden söz etme olanağı vardır. Haklarında görece fazla belge bulunduğu için bizim burada üzerinde duracağımız bazı iletişim ağları belki de sanat üretimi açısından, kaynak eksikliği nedeniyle ele alınamayan daha başkaları kadar önemli olmayabilir. Yine de bu yolla, bilgilerin günlük aktarımı ile sanatsal üretim arasındaki bağlantıyı gün ışığına çıkarmak olanağı vardır.

Suraiya Faroqhi – Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam Pdf İndir

Bir Uzak Kalışın Tarihi Osmanlı dönemine ilişkin böyle toplu bir bakış denemesi şimdiye kadar pek yapılmadı. Tabii ki mimarlık, resim ve seyirlik gösterilere ilişkin birçok yazı var. Mimarlık tarihinde, öteden beri önem verilen konulardan biri olan binaların belgelenmesinin yanı sıra, plan ve cephe çizimlerine tarihsel açıklamalar getirebilme çabaları da sürüyor. Resim tarihi alanında, insan ve hayvan tasvirlerinin yapılmasını engelleyen dini yasaktan ötürü, elde kalan olanaklar üzerinde araştırmalar yapıldı; hat sanatı, soyut bezemeler, bitki ve çiçek tasvirleri incelendi. Ama tarihçiler için bu yasağın, genellikle saray çevresi bağlamında, çoğu kez dar tutulması ya da delinmesi de bir o kadar önemli.

Tiyatrobilimciler, hem Osmanlı topraklarında köklü bir geleneği olan tuluat tiyatrosuyla, hem de 19. yüzyılın ikinci yarısında İstanbul’da hızla popülerlik kazanan Avrupa kaynaklı repertuvar tiyatrosuyla ilgilendiler. Ama bütün bu değişik sanat dallarını toplumsal çerçeveleri içinde bir arada inceleme denemesi neredeyse hiç yok. Bu eksiklik kısmen birçok Yakındoğu ve Türkiye uzmanının yöntem konusundaki tutuculuğuyla açıklanabilir. Siyaset ve kültür tarihinin görece değeri üzerindeki tartışma Almanya’da daha 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkmıştı. Ama kültür tarihçileri kendilerini ancak sınırlı ölçüde kabul ettirebilmişlerdi ve o sıralar henüz bağımsız bir disiplin haline gelememiş olan Osmanlı tarihi bu tartışma kapsamına girmemişti. 3 1930’lardan beri, modern Türk tarihçilerinin yaptıkları çalışmalar artıyor ve bu çalışmalar daha çok yayımlanıyor; bu yüzden biraz gecikmeyle de olsa, artık daha kapsamlı malzemeye ulaşmak olanağı var.

Bu bilgiler değişik kültür olayları arasında ne gibi bir bağlantı olduğu sorusunu daha kolay yanıtlanabilir hale getiriyor. Ama bu ön çalışmaların yararları yine de belirli sınırlar içinde kalıyor. Çünkü Türk tarih ekolü, kültür ve toplum ilişkisiyle, son beş on yıl bir yana bırakılırsa, sadece ilk dönemlerinde, yani 1930’ların sonuna kadar yoğun olarak ilgilendi. Oysa böyle bir ilgi odağı olmaksızın edebiyat, sanat ve gündelik kültür arasındaki bağlantıların ne olduğu sorusunu yanıtlama olanağı yok. Toplum ve kültür ilişkisi üzerinde daha sonraları, başta Sabri Ülgener ve Abdülbaki Gölpınarlı olmak üzere, sadece belirli birkaç araştırmacı çalıştı. Gölpınarlı Mevlevilik ve Mevlevi edebiyatı konusunda birçok çalışma yaptı. 1960’lardan beri de Şerif Mardin 19. yüzyılla 20. yüzyılın başlarındaki din, politik ideoloji ve edebiyat gibi konular üzerine eğiliyor.  

 

  Sitemiz hiç bir şekilde maddi bir beklenti içinde olmayıp tüm paylaşılan bilgiler ücretsizdir. Destek Olmak isterseniz reklamlara tıklayabilirsiniz…

Bu görsel boş bir alt niteliğe sahip; dosya adı FACEBOOK-PAYLASIM-GRUBU.png

Aşağıdaki bağlantıdan pdf kitabı indirebilirsiniz

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.